=?ISO-8859-1?Q?P=CBR_NJ=CB_KOSOV=CB_EUROPIANE?=

by Y. Mulakaj <mulakaj-gusht2007@[EMAIL PROTECTED] > Aug 3, 2007 at 06:54 PM
IntervistÃ« e botuesi tÃ« GazetÃ«s "JAVA", Migjen Kelmendi, dhanÃ«
revistÃ«s 
italiane â€œOsservatorio sui Balcaniâ€
Nga Marjola Ruka, korrik 2007

- PÃ«rse njÃ« gazetÃ« e shkruar gegÃ«risht, si ka lindur dhe si Ã«shtÃ« 
zhvilluar kjo nevojÃ«?

Migjen Kelmendi: VetÃ« pyetja dhe â€˜legjitimitetiâ€™ i artikulimit tÃ«
kÃ«saj 
pyetje â€“ Pse GegÃ«nisht? â€“ flet se sa i thellÃ« ashtÃ« keqkuptimi i 
kulturÃ«s shqiptare ndaj kÃ«saj pasunie tingullore, linguale, tÃ« pokÃ«saj

kulture. E para,  GegÃ«nishtja ashtÃ« Gjuha Amtare, idioma natyrore, e 
rreth 4 milionÃ« shqiptarÃ«ve nâ€™Ballkan. AshtÃ« idioma ma e vjetÃ«r
shqipe 
dhe njÃ«kohÃ«sisht ashtÃ« gjuha ma e folun shqipe sot nâ€™Ballkan nga 
shqiptarÃ«t. E tanÃ« Kosova idiomÃ« natyrore e ka GegÃ«nishten. Gjysma e 
krejt ShqipÃ«nisÃ«, nga lumi Shkumbin e nâ€™Veri, idiomÃ« natyrore e ka 
GegÃ«nishten. Krejt pjesa perÃ«ndimore e MaqedonisÃ« e banueme me 
shqiptarÃ« idiomÃ« natyrore e ka GegÃ«nishten. Krejt shqiptarÃ«t e Malit
tÃ« 
Zi idiomÃ« natyrore e kanÃ« GegÃ«nishten. VetÃ«m pjesa jugore e shtetit 
shqiptar, dhe tri katunde shqiptare nÃ« jug tÃ« MaqedonisÃ« idiomÃ« e
kanÃ« 
ToskÃ«nishten. KÃ«ta  4 milionÃ« njerÃ«z e pÃ«rdorin Ã§do ditÃ«, 24 orÃ«
nÃ« 
ditÃ«, kÃ«tÃ« GjuhÃ«[1]. GegÃ«nishtja ka qenÃ« edhe Gjuha Zyrtare e
Shtetit 
Shqiptar qÃ« nga themelimi i tij, e deri nÃ« momentin kur grupe 
partizanÃ«sh hyjnÃ« si Ã§lirimtarÃ« nâ€™TiranÃ« e nâ€™ShkodÃ«r.
GegÃ«nishtja ka 
qenÃ« mediumi i diskursit kulturor tÃ« KosovÃ«s deri nÃ« vitin 1972.
Kosova 
pati edhe letÃ«rsi, edhe media edhe Standard GegÃ«nisht para vitit 1972.
MirÃ«po, GegÃ«nishten nuk e shof vetÃ«m si pasuni shqiptare, por e 
pÃ«rjetoj edhe si pasuni europiane. AshtÃ« njÃ« nga idiomat e EuropÃ«s
sot, 
e folun nga 4 milionÃ« europianÃ«. Dhe, GjuhÃ«n Amtare unÃ« e shof dhe 
pÃ«rjetoj si pjesÃ« e domenit  e tÃ« drejtave elementare tÃ« njeriut. 
(â€œIndividual freedom on linguistic matters must be guaranteed, as 
freedom in exercising all other human rightsâ€, Valter Tauli). Le tÃ« mos

i pÃ«rmend tashti krejt dokumentet ndÃ«rkombÃ«tare, tue fillue nga 
Deklarata Universale pÃ«r TÃ« Drejtat e Njeriut, e deri te Deklarata 
Universale pÃ«r tÃ« Drejtat GjuhÃ«sore e UNESCO-s.
E dyta, pyetja zbulon se kultura shqiptare e ka â€˜delegjitimueâ€™ tÃ« 
drejtÃ«n me qenÃ« tÃ« kÃ«saj idiome. MÃ« lejoni me e ndÃ«rtue shkurt 
kontekstin e ndalimit tÃ« GegÃ«nishtes. Kjo idiomÃ« ashtÃ« parapa me u 
zhdukÃ«, me u shlye njÃ«here e pÃ«rgjithmonÃ« nga shteti komunist
shqiptar. 
Andaj edhe pyetja: si u ba qÃ« ju tÃ« botoni njÃ« gazetÃ« nâ€™GegÃ«nisht,
nuk 
mund tÃ« kuptohet e tÃ« duket e natyrshme, legjitime, pa e kuptue modelin 
dhe mendÃ«sinÃ« e komunizmit shqiptar, tÃ« cilit trup e fÃ«tyrÃ« i jepte 
Enver Hoxha. Pra, pa enverizÃ«m, nuk kuptohet pyetja: PÃ«rse njÃ« gazetÃ« 
botuar nÃ« Gegnisht?[2] Keqkuptimi gjenerohet nga njÃ« akt kryereje 
antiqytetÃ«nues i shtetit komunist dhe gjuhÃ«tarÃ«ve stalinista
shqiptarÃ«, 
tÃ« cilÃ«t me atÃ« qÃ« e quejtÃ«n Kongresi i Drejtshkrimit nÃ« vitin 1972,
jo 
vetÃ«m zavendÃ«suen DHUNSHÃ‹M (e potencoj qÃ«llimisht), GjuhÃ«n Zyrtare
tÃ« 
shtetit shqiptar, qÃ« ishte nÃ« fuqi qÃ« nga dita e themelimit tÃ« shtetit

â€“ e ajo gjuhÃ« ishte GegÃ«nishtja e Kodifikueme â€“ por me njÃ« urrejtje
qÃ« 
nuk spjegohet ndryshe pos me difami ideologjike, ata ndaluen 
pÃ«rdorimin, shkrimin, botimin e kÃ«saj idiome, GegÃ«nishtes, pas vitit 
1972. Dhe, ajo ndalesÃ« vazhdon edhe sot e kÃ«saj dite, pos nÃ« gazetÃ«n 
JAVA. GjuhÃ«tarÃ«t stalinista ishin tÃ« bindun, njÃ«soj si Stalini dhe 
gjuhÃ«tari i tij personal Marr, se po ndodhi qÃ« njÃ« gjuhÃ« tâ€™i ketÃ« 2

dialekte kryesore, siÃ§ i ka Gjuha Shqipe â€“ GegÃ«nishten dhe
ToskÃ«nishten 
- njani prej dialekteve duhet me u zhdukÃ«. Me u â€˜preâ€™. Me u
â€˜vraâ€™. Me u 
 ndalue sÃ« qeni. Dhe nâ€™atÃ« pÃ«rplasje dialektesh nâ€™Kongresin e 
Drejtshkrimit tÃ« vitit 1972, ata kishin vendos qÃ« Standardi i GjuhÃ«s 
Shqipe duhet me qenÃ« â€“ ToskÃ«nishtja â€“ e cila me atÃ« akt normizohet
e 
kodifikohet dhe ngritet nÃ« stad Gjuhe Standarde dhe zavendÃ«son GjuhÃ«n e

deriatÃ«hershme Zyrtare, pÃ«r me u ba automatikisht edhe Gjuha Zyrtare e 
shtetit komunist shqiptar. Pra, nâ€™atÃ« aksident tÃ« dialekteve tÃ« 
Shqipes, fiton ToskÃ«nishtja.  ToskÃ«nishtja ishte idioma natyrore e 
diktatorit Enver Hoxha; ToskÃ«nishtja ishte idioma natyrore e 24 
anÃ«tarÃ«ve tÃ« PolytbyrosÃ« nga 27 sa i kishte nÃ« vitin 1972 Partia e 
PunÃ«s e ShqipÃ«nisÃ« (shif Janet Byron, â€œSelection among alternates in 
language standardization: The case of Albanianâ€, The Hague: Mouton, 
1976); ToskÃ«nishtja ishte idioma natyrore e pjesÃ«s ma tÃ« madhe tÃ« 
partizanÃ«ve qÃ« hynÃ« si Ã§lirimtarÃ« nâ€™TiranÃ«, e njÃ« vit ma pas edhe

nâ€™ShkodÃ«r, tue vra e tue pre; ToskÃ«nishtja ishte Gjuha e Revolucionit,

Gjuha e AvangardÃ«s Komuniste, si e pandehnin veten ata. Andaj, 
GegÃ«nishtja, Gjuha Zyrtare e Mbretit Zog dhe MbretÃ«nisÃ« Shqiptare, qÃ« 
Revolucioni Komunist e mposhti dhe e shpalli tradhtare, 
kolaboracioniste, fashiste, u perceptue njÃ«soj si ata qÃ« e flisnin, dhe 
u ndalue. U shpall ilegjitime.
Makina e andrrave komuniste, kinostudio â€œShqipÃ«ria e Reâ€, pÃ«r
shembull, 
nÃ« filmat qÃ« nisi me i prodhue mbas Revolucionit, zakonisht tradhtarÃ«t,

fashistat, hajnat, rebelat, Bad Guys, i bante me folÃ« GegÃ«nisht, dhe nÃ«

casting (pÃ«rzgjedhje tâ€™aktorÃ«ve), i zgjedhte ftyrat ma tÃ« shÃ«mtueme
pÃ«r 
rolet qÃ« flasin GegÃ«nisht, ndÃ«rsa komisari partizan, protagonisti 
komunist, Good Guy, fliste ToskÃ«nisht dhe zakonisht ishte i pashÃ«m e i 
urtÃ«. Dhe e donin femnat!
Nuk ka sesi tÃ« spjegohet e as kuptohet urrejtja e Shtetit Shqiptar, 
edhe sot e kÃ«saj dite, ndaj GegÃ«nishtes, pos me enverizÃ«m. Me 
antinominÃ« e konstruktueme komunistash, ku i bukuri, avangarda, i urti 
ashtÃ« ToskÃ«, e i shÃ«mtuemi, dinaku, retrogardi ashtÃ« Geg. E Bardha 
ashtÃ« bojÃ« Toske, dhe e Zeza bojÃ« Gege. Kultura flet ToskÃ«nisht, e 
Barabaria flet GegÃ«nisht. E ardhmja flet ToskÃ«nisht, dhe e Kaluemja ka 
folÃ« GegÃ«nisht, por sâ€™tâ€™ka folÃ« ma sa tâ€™ka edhe njÃ« frymÃ«
komuniste 
nâ€™ShqipÃ«ni (sic!).
Me fjalÃ« tjera, komunistat shqiptarÃ« ishin shumÃ« koshientÃ« pÃ«r
fuqinÃ« 
simbolike nÃ« kuptimin e Pierre Bourdieu[3], qÃ« ka Gjuha Standarde nÃ« 
vetvete. Ata e prezentuen ToskÃ«nishten, si thotÃ« Bourdieu, si â€˜gjuhÃ« 
fitimareâ€ (victorious language), e kuptuen dhe e perceptuen si mjet, si 
mjet dominimi e pushteti, dhe me kÃ«tÃ« mjet, ToskÃ«nishten, nisÃ«n 
inxhinierinÃ« shpirtÃ«nore ma tÃ« madhe qÃ« ndonjÃ«here i ashtÃ« ba
kulturÃ«s 
dhe gjuhÃ«s shqiptare nÃ« historinÃ« e saj.

- Pjesa me e madhe e mediave shqipfolÃ«se sot shprehen ne toskÃ«risht, po 
ashtu edhe nÃ« KosovÃ«. Ã‡â€™rol ka luajtur toskÃ«rishtja nÃ« KosovÃ«?
Duke 
pasur parasysh moskomunikimin e gjatÃ« ndÃ«rmjet  ShqipÃ«risÃ« dhe
KosovÃ«s, 
gjÃ« qÃ« ka bÃ«rÃ« qÃ« nÃ« shumÃ« aspekte gjuha tÃ« zhvillohet nÃ«
drejtime tÃ« 
ndryshme. NÃ« Ã§â€™nivel Ã«shtÃ« asimiluar toskÃ«rishtja standarte nÃ«
KosovÃ«?

MK: Standardi i vitit 1972, pra ToskÃ«nishtja e kodifikueme, sot nÃ« 
KosovÃ« ashtÃ« njÃ« Fictio Juris. Po pÃ«rdori nji term juridik, pÃ«r me 
ilustru gjendjen e Standardit sot nâ€™KosovÃ«. Standardi ashtÃ« i paqenÃ«,

por prezentohet si i qenÃ«, egzistent, i vÃ«rtetÃ«. Pra, ata e dijnÃ« qÃ« 
sâ€™ashÃ«t i vÃ«rtetÃ«, i qenÃ«, por sillen a thue se ashtÃ« i njimendtÃ«.
Pra, 
Standardi nâ€™KosovÃ« ashtÃ« njÃ« Fictio Juris, njÃ« e vÃ«rtetÃ« e
fabrikueme, 
e cila pandehet si e qenÃ«.
AshtÃ« me shumÃ« randÃ«si me e theksue njÃ« fakt, qÃ« zakonisht elita 
kosovare e hesht: se delegacioni i KosovÃ«s nÃ« Kongresin e Drejtshkrimit 
tÃ« vitit 1972, nÃ« pÃ«rbamje kishte edhe aktivista komunistÃ« dhe lejen 
dhe autorizimin me marr pjesÃ« nÃ« Kongresin e Drejtshkrimit nÃ« TiranÃ«, 
nÃ« vitin 1972, e kishin drejt e nga kreu jugosllav, Josip Broz Tito. 
KÃ«te e konfirmuen edhe Fadil Hoxha, edhe Mahmut Bakalli, edhe Fehmi 
Agani. Me fjalÃ« tjera, edhe pse ma vonÃ«, nacionalistat kosovarÃ« e 
reprezentonin kÃ«tÃ« â€˜arritjeâ€™ si arritjen ma tÃ« madhe tÃ« tyne, dhe
e 
venin nÃ« kundÃ«rshti  dhe antagonizÃ«m me JugosllavinÃ« e Titos, tue e 
pandeh dhe promovue Standardin si hapin e parÃ« drejt unifikimit dhe 
ShqipÃ«nisÃ« Unike, ata e heshtnin ose nuk e pÃ«rmendnin fare faktin se 
akti ma i madh i tyne ishte ba â€“ me aminin e Titos(sic!) Kjo flet pÃ«r 
njÃ« nacionalizÃ«m dhe nacionalista naivÃ« kosovarÃ«, pÃ«r tÃ« cilÃ«t 
Standardi nuk kishte kuptimin e njÃ« fenomeni lingual, qÃ« do ketÃ« pasoja

katastrofike pÃ«r fÃ«mitÃ« e tyne dhe gjeneratat e linduna nâ€™KosovÃ«, sa

kishte simbolikÃ«n dhe domethanien politike si konotacion â€“ Unifikimin e

ShqipÃ«nisÃ«. GjuhÃ«n e bamÃ«, tashti ka mbetÃ« edhe me e ba ShqipÃ«ninÃ« 
Unike. Se kush si ka me e folÃ« dhe cilat kanÃ« me qenÃ« pasojat e atyne 
vendimeve tÃ« vitit 1972, nuk e kishin idenÃ«. KosovarzijtÃ« qÃ« kishin 
shkue nÃ« Kongresin e Drejtshkrimit â€™72 si delegacion zyrtar, nuk ishin 
aspak koshientÃ« se po merrnin pjesÃ« nÃ« diÃ§ka tÃ« njoftun dhe tÃ« ditun

nga historia e standardizimit tÃ« gjuhÃ«ve qÃ«moti, dhe Pierre Bourdieu e 
artikulon pÃ«r bukuri:
â€œKOLABORIM NÃ‹ SHKATÃ‹RRIMIN E INSTRUMENTEVE TÃ‹ VETA TÃ‹ SHPREHJESâ€.
Ata 
jo se nuk i kishin parashikue pasojat, por ata i Ã§imentuen ato vendime, 
i mbÃ«shtollÃ«n me 1000 konotacione politike si arsyetim, qÃ« flisnin pÃ«r

Unifikimin e ShqipÃ«nisÃ«, dhe i shndÃ«rruen nÃ« TabunÃ« ma tÃ« madhe tÃ« 
kulturÃ«s dhe civilizimit shqiptar. Me e prekÃ« e ngacmue Standardin, nÃ« 
KosovÃ« kuptohej njÃ«soj si me e prekÃ« dhe ngacmue idenÃ« e Bashkimit 
KombÃ«tar. Prandaj, kushdo qÃ« guxon me e prek, nÃ« njÃ« mÃ«nyrÃ« a
tjetÃ«r 
shpallej  â€“ tradhtar.
Standardi â€™72 kurrÃ« nuk nxuni me u folÃ« si duhet nÃ« KosovÃ«. Ishte 
dÃ«shira me e folÃ« e mÃ«sue, por realiteti i KosovÃ«s fliste GegÃ«nisht. 
Jeta nâ€™KosovÃ« ishte GegÃ«nisht. Mandej, realitetet plotÃ«sisht tÃ«
ndame 
tÃ« ShqipÃ«nisÃ« dhe KosovÃ«s banÃ« qÃ« nâ€™KosovÃ« ToskÃ«nishtja me u
deformue, 
nga sintaksa serbe, nga GegÃ«nishtja e pÃ«rditshme, nga mosnjohja e 
ToskÃ«nishtes, nga moskomunikimi normal mes TiranÃ«s kulturore dhe 
PrishtinÃ«s kulturore. ToskÃ«nishtja nÃ« gojÃ«n e njÃ« gege kosovar dukej 
njÃ«soj si e pÃ«rshkruente Fishta â€“ humor. Hajgare. E di, ky
abstrakcion, 
ky fictio juris prej 2 milionÃ« njerÃ«zish qÃ« shtiren se po flasin 
ToskÃ«nisht, ashtÃ« zor me u rrokÃ«. Por kosovarÃ«t, njÃ«soj si edhe 
shqiptarÃ«t e shtetit komunist, ishin tÃ« bindun se me Standardin â€™72 po

e jetojnÃ« njÃ« KomunizÃ«m GjuhÃ«sor. Dhe ky KomunizÃ«m GjuhÃ«sor i tyne 
kishte njÃ« kuptim vetÃ«m deri atÃ«herÃ« kur u shemb muri mes nesh, mes 
KosovÃ«s dhe ShqipÃ«nisÃ«. Sapo u shemb muri dhe interaktimi nisi, puna e 
parÃ« qÃ« u pa ishte â€“ ToskÃ«nishtja e njÃ« kosovari!? Dukej si vic, 
batutÃ«. Aq sa  i bante njerÃ«zit nÃ« TiranÃ« me u ndie keq. Dhe, Tirana 
kulturore, pra Tirana Toske, kur e shifte dhe e ndÃ«gjonte njÃ« kosovar 
tue folÃ« ToskÃ«nisht, ishte si me e pa karikaturÃ«n e vet. Si me e pa 
veten nÃ« Fun House, me ato pasqyrat e mÃ«dha konvekse e konkave qÃ« ose 
ta zgjasin e deformojnÃ« figurÃ«n, ose ta zhdepin e ta rrumcojnÃ«
figurÃ«n. 
TridhjetÃ« e sa vjet Kosova u pÃ«rpoq, vullnetarisht, me njÃ« 
Auto-Kolonizim tÃ« vullnetshÃ«m e me qejf, me institucione e sistem 
edukimi, me shkolla e universitete me e instalue ToskÃ«nishten nÃ« 
diskursin e vet, e me e shlye GegÃ«nishten, por ky eksperiment, sipas 
mendim tem, ka pÃ«sue njÃ« fiasko historike nÃ« KosovÃ«.
Po them, pÃ«r elitÃ«n kosovare Standardi ishte njÃ« vendim politik, njÃ« 
pÃ«rcaktim politik. Jo gjuhÃ«sor.
PÃ«r ta Standardi i vitit â€™72 ende e ka kuptimin e ShqipÃ«nisÃ« sÃ«
Madhe. 
Bashkimit KombÃ«tar. Kur e pyetni njÃ« kosovar se a jeni dakord me e 
rishikue apo ndryshue Standardin e vitit 1972, kuptojeni se jeni tue e 
pyet se a je i gatshÃ«m me e ndrrue apo rishikue idenÃ« e Bashkimit 
KombÃ«tar dhe ShqipÃ«nisÃ« sÃ« Madhe. VetÃ«m kÃ«tÃ« kuptim e ka Standardi
i 
vitit 1972. Dhe asnjÃ« tjetÃ«r.

- Gazeta juaj nÃ« gegÃ«risht pÃ«rbÃ«n padyshim njÃ« risi nÃ« botÃ«n
mediatike 
shqipfolÃ«se, si Ã«shtÃ« pritur ajo nga qarqet letrare nÃ« KosovÃ«, dhe
nga 
lexuesi kosovar?

MK: Me e botue njÃ« gazetÃ« GegÃ«nisht nÃ« xhaminÃ« e nacionalizmit 
shqiptar, si ashtÃ« Kosova sot, ashtÃ« njÃ«soj si me hy cullak nâ€™xhami,
si 
e tha njÃ« miku jem holandez. Une isha shumÃ« koshient se me â€œJavÃ«nâ€
po e 
sfidojmÃ« TabunÃ« ma tÃ« madhe shqiptare tÃ« tana kohÃ«nave â€“ Standardin

â€˜72. QÃ« ishte, po e pÃ«rsÃ«ris, vetÃ«m njÃ« fjalÃ« tjetÃ«r pÃ«r
ShqipÃ«ninÃ« 
Unike. U tmerruen me GegÃ«nishten. Nuk mujshin me besue se e kam ba njÃ« 
gja tÃ« tillÃ«. NjÃ« gazetÃ« nâ€™GegÃ«nisht, diÃ§ka e pandÃ«gjueme dhe e
papame. 
â€œJavaâ€ ashtÃ« i vetmi produkt medial nâ€™GegÃ«nisht, qÃ« nga vitit
1972 e 
deri atÃ« ditÃ«, 1 Dhjetor 2001, kur u botue numri i saj i parÃ«. Nuk u 
pÃ«lqeu GegÃ«nishtja, me sa e kam kuptue, njashtu e shkrueme nÃ«
â€œJavaâ€. E 
kishin zor me e lexue. Shprehia e tyne vizuele ishte ndÃ«rtue me sistem 
edukimi, edhe pse shqiptimi, tâ€™folunit e shkrimi jo. Mandej â€œJavaâ€ 
qÃ«llimisht nÃ« shkrimin e GegÃ«nishtes ndjekte instrukcionet e ShkollÃ«s 
Deskriptiviste, e cila shkrimin e afron me tâ€™folmen. GegÃ«nishtja e 
â€œJavÃ«sâ€ qÃ«llimisht ashtÃ« ma e afÃ«rt me Slangun e PrishtinÃ«s, se
sa me 
GegÃ«nishten tradicionale tÃ« ShkodrÃ«s, sepse Slangu nuk ashtÃ« i tillÃ«
si 
e kanÃ« kuptue nâ€™PrishtinÃ« e nâ€™TiranÃ«, si formÃ« rudimentare, e
rrugÃ«s  e 
tâ€™folmes. Slangu ashtÃ« pÃ«r mue reagim koshient i njÃ« bote shqiptare,
e 
njÃ« rinie shqiptare, e cila me Standardin â€™72 ka mbetÃ« e kualifikueme 
si jokompetente dhe joautentike mbrenda GjuhÃ«s Shqipe. Slangu ashtÃ« 
subversion i qÃ«llimshÃ«m ose jo i Matriksit Lingual qÃ« ata i mban si 
njerÃ«z tÃ« kategorisÃ« sÃ« dytÃ« nâ€™GjuhÃ«. NÃ«se Prishtina ka arsye me
shitÃ« 
mend me najsen ashtÃ« â€“ Slangu i PrishtinÃ«s. Produkti ma i
randÃ«sishÃ«m 
(sub)kulturor i kÃ«tij qyteti. (Tirana sâ€™ka Slang, ende ashtÃ« totalisht

mbrenda Matriksit. NÃ« TiranÃ« edhe djali me styling i Top-Select 
Muzikor, edhe mÃ«suesi, edhe kryeparlamentari, edhe shkrimtari, edhe 
imami flasin me tÃ« njÃ«jtin diskurs. Ende Tirana sâ€™e ka vra
â€œBabÃ«nâ€ nÃ« 
gjuhÃ«:) NdÃ«rkaq, nâ€™PrishtinÃ« Slangu ashtÃ« reagim i natyrshÃ«m i njÃ«

gjenerate ndaj pÃ«rpjekjes me e dominue me gjuhÃ«. Slangu si dalje nga 
sistemi ku roli i rinisÃ« kosovare ishte parashkrue dhe determinue me 
qenÃ« humbÃ«s, i kategorisÃ« sÃ« dytÃ«. Slangu si subversion i sistemit 
diskriminues e dominant mbrenda GjuhÃ«s Shqipe, qÃ« e kishin instalue 
komunistat toskÃ«. Slangu si kÃ«shillÃ« dhe mesazh: Keep it Real. MirÃ«po,

mainstreamâ€™i i KosovÃ«s tmerrohet nga Slangu. Ata pÃ«r 30 vjet janÃ« 
shtihue, kanÃ« aktrue se po flasin â€˜letrarqeâ€™, si i thojshin. Po se a 
ishte apo jo â€˜letrarqeâ€™, kÃ«tÃ« mesazh tÃ« keq jau dha vetÃ«m Tirana 
(Toske) kulturore. I pÃ«rqeshi, ose ma mirÃ« me thanÃ«, nÃ«nqeshi, sepse 
ishte e zorshme me i thanÃ« njÃ« tÃ« Ã§ali â€œi Ã§alÃ«â€, njÃ« sakati
â€œsakatâ€, 
apo jo. Ajo vetÃ«m i injoroi dhe i shtyu nÃ« margjina. Sot, ky pÃ«rÃ§mim
ka 
pamje katastrofike: asnjÃ« produkt kulturor i prodhuem nâ€™PrishtinÃ« nuk 
ashtÃ« atraktiv e nuk ka vleftÃ« nÃ« tregun e TiranÃ«s. AsnjÃ« shkrimtar, 
asnjÃ« emision televiziv, asnjiÃ« emision radioje, asnjÃ« moderator,
asnjÃ« 
gazetÃ«...Krejt shkÃ«mbimi kulturor shkon vetÃ«m nÃ« njÃ« drejtim: nga 
Tirana nÃ« PrishtinÃ«. Por, jo vice versa. Derisa vendet tjera 
postkomuniste procesin e njÃ« Auto-Kolonizimi, si e tha Kiosev, e bajnÃ« 
nga qendrat kulturore perÃ«ndimore, Kosova e shkretÃ« ka fillue me u 
Auto-Kolonizue nga Tirana Toske! Telekomi i KosovÃ«s, nÃ« Anwsering 
Machine tÃ« tij, nga dy milionÃ« shqiptarÃ« tÃ« KosovÃ«s, nuk gjen njiÃ«
za 
sa pÃ«r me e fut si za i sekretarisÃ« automatike tÃ« Telekomit, por e 
importon â€œzaninâ€ nga ShqipÃ«nia. Dhe, ma e zeza, ai â€œzaâ€ i
shqipton 
numrat gabimisht po me Drejtshkrimin e vitit â€˜72 dhe askush nuk e 
heton(sic!). Universitetet private tÃ« KosovÃ«s importojnÃ« jo ekspertÃ«
tÃ« 
lamive, po figura televizive dhe i paguejnÃ« 7 fish ma shumÃ« se 
autoritetin ma tÃ« madh tÃ« lamisÃ« nÃ«se ai ashtÃ« prej Kosove. (Adi 
Krasta, Blendi Fevziu, Rudina Gjunga po paguhen deri 7 fish ma shumÃ« 
sesa njÃ« ekspert i lamisÃ« prej Kosove.) Televizionet dhe radiot, qoftÃ« 
lokale qoftÃ« nacionale, importojnÃ« moderatorÃ« pÃ«r me ju udhÃ«heqÃ« 
programet. Radio Televizioni i KosovÃ«s vetÃ«m para disa kohe kishte 
organizue KURSE TÃ‹ MÃ‹SIMIT TÃ‹ GJUHÃ‹S STANDARDE pÃ«r gazetarÃ«t dhe 
redaktorÃ«t e vet. NÃ«se, 30 vjet ma vonÃ« se viti â€˜72, kur u
standardizue 
Gjuha Shqipe, Televizioni Publik i KosovÃ«s organizon kurse tÃ« mÃ«simi
tÃ« 
Standardit â€™72 pÃ«r gazetarÃ«t e redaktorÃ«t, atÃ«here cila paska qenÃ« 
â€œGjuha Standardeâ€ qÃ« ata e kanÃ« pÃ«rdorÃ« deri te kÃ«to kurse? Ky
asht njÃ« 
shembull eklatant pÃ«r atÃ« qÃ« e konstatoj si Fictio Juris. Mandej, nuk 
ka ma as pÃ«rkthime qÃ« bahen nÃ« KosovÃ« dhe gati ashtÃ« ndal shkrimi 
letrar nÃ« KosovÃ«. Dhe krejt kjo e ka vetÃ«m njÃ« arsyetim mazokist: ata 
po flasin ma bukur dhe ma rrjedhshÃ«m se na! Duhet me e pranu.

- NÃ« ShqipÃ«ri edhe pse bÃ«het ende fjalÃ« pÃ«r njÃ« debat periferik ku 
mbizotÃ«rojnÃ« akoma frustrimet e komunizmit, dhe pjesÃ«marrÃ«sit rrallÃ« 
herÃ« janÃ« gjuhÃ«tarÃ« profesionistÃ«, vazhdon debati pÃ«r rishikimin e 
standartit.  Pjesa mÃ« e madhe pÃ«rkrahin bashkÃ«ekzistencÃ«n e tÃ« dy 
dialekteve kryesore, ndÃ«rkohÃ« qÃ« disa personalitete kryesisht me 
origjinÃ« nga Shkodra propozojnÃ« zÃ«vendÃ«simin e dialektit tosk me atÃ« 
geg. Cili Ã«shtÃ« pozicioni juaj nÃ« kÃ«tÃ« debat?

MK: AshtÃ« nji gja qÃ« e ka pÃ«rcjell gjatÃ« gjithÃ« kohÃ«s debatin pÃ«r 
nevojÃ«n e rishikimit tÃ« Standardit â€™72: stÃ«rpolitizimi i Ã§ashtjes. 
Standardi â€™72, po them, ma tepÃ«r reflekton me konotacionet e tij 
politike sesa linguale. Andaj, Ã§do hapje e debatit ndiqet me 
paragjykime, kualifikime, dyshime. Ajo qÃ« duhet ba, dhe pÃ«r kÃ«te na 
duhet njÃ« konsenzus politik i QeverisÃ« nÃ« TiranÃ« dhe nÃ« PrishtinÃ«,
asht 
depolitizimi i kÃ«saj Ã§ashtje dhe kthimi i saj nÃ« kornizat e njÃ« debati

qytetar dhe njÃ« debati tjetÃ«r tÃ« ekspertÃ«ve. Sepse, nuk guxojmÃ« me ia

lanÃ« kÃ«tÃ« Ã§ashtje vetÃ«m gjuhÃ«tarÃ«ve, sepse ishin gjuhÃ«tarÃ«t qÃ« e

katandisÃ«n planifikimin gjuhÃ«sor tÃ« shqipes nÃ« kÃ«to nivele.
E dyta, mendoj se Tirana ashtÃ« ma e hapun dhe ma tolerante ndaj kÃ«tyne 
debateve se Prishtina. Deri sot une jam ftue 2 herÃ« pÃ«r me debatue pÃ«r 
kÃ«tÃ« Ã§ashtje nâ€™TiranÃ«, dhe vetÃ«m njÃ« herÃ« nÃ« PrishtinÃ«. Sa i
takon 
Ã§ashtjes sÃ« dialekteve, duhet ritheksue se, Gjuha Shqipe nuk ashtÃ« 
Stadardi i vitit 1972. Standardi ashtÃ« vetÃ«m nji grumbull rregullash 
dhe praktikash qÃ« pÃ«r fatkeqÃ«si tÃ« kulturÃ«s shqiptare, kodifikojnÃ«
dhe 
normizojnÃ« vetÃ«m nji dialekt tÃ« saj.
Por, Gjuha Shqipe ashtÃ« njÃ« monument tingullor i kulturÃ«s sonÃ«, njÃ« 
pasuni e paÃ§mim jona, e cila krejt bukurinÃ« e saj e ka bash nÃ« 
kakofoninÃ« dhe zhurmÃ«n e tâ€™folmeve, dialekteve, idiolekteve, 
vernakularÃ«ve shqip. NjÃ« komunitet lingual normal, po e theksoj NORMAL, 
ashtÃ« gjithmonÃ« divers.[4]  AshtÃ« njÃ« keqkuptim i madh, po them, 
stalinist, se kultura shqiptare faktin se i ka dy dialekte madhore, e 
ka pÃ«rjetue si sakatllÃ«k, gjymti, andaj ka vendos me e â€œpreâ€ njanin 
dialekt. Pse duhet me e ndalue njÃ« gjuhÃ«. Imagjinojeni kÃ«tÃ« barbari
tÃ« 
ndalimit tÃ« njÃ« gjuhe si GegÃ«nishtja nÃ« kontekstin e EuropÃ«s sÃ« 
gjuhÃ«ve, tÃ« diversiteteve kulturore, tÃ« larmisÃ« dhe pasunisÃ« qÃ« del 
soje. Imagjinojeni njÃ« kulturÃ« si kultura shqiptare e cila ashtÃ« Ã§ue
me 
e ndalue e me e shurdhue njÃ« gjuhÃ«, nga perspektiva europiane. UnÃ«
kÃ«tÃ« 
atitudÃ« teme publike e prezentoj si njÃ« atitudÃ« tÃ« njÃ« Ekologu
Lingual, 
tÃ« cilit i dhemb mosshkrimi e mosshqiptimi i njÃ« rrokje, e jo ma i njÃ« 
gjuhe tÃ« plotÃ« si GegÃ«nishtja. Sa i takon dialekteve, urgjentisht, pa 
pritÃ« asnjÃ« debat e asnjÃ« konsenzus tÃ« ri, si FIRST AID, duhet me u 
kthye mÃ«simi i GegÃ«nishtes nÃ« nivelet primare tÃ« shkollimit, deri nÃ« 
klasÃ«n e katÃ«rt, nÃ« vendet ku GegÃ«nishtja ashtÃ« idiomÃ« natyrore.
Duhet 
me u heq NDALESA e botimit dhe pÃ«rdorimit nÃ« media tÃ« GegÃ«nishtes, 
duhet me i dhanÃ« status shoqÃ«nor GegÃ«nishtes automatikisht, si NdihmÃ«
e 
ParÃ«. Sa me ja pÃ«shtue fÃ«tyrÃ«n qytetÃ«nuese kulturÃ«s shqiptare. Se
cili 
dialekt, mandej, duhet me e dominue  Standardin, a duhet kthye 
GegÃ«nishten e heq tashti ToskÃ«nishten, kÃ«to janÃ« dilema tÃ« sforcueme.

Me po tÃ« njÃ«jtÃ«n urgjencÃ« duhet me u ba edhe diÃ§ka - Dekonstruktimi i

Kongresit tÃ« Drejtshkrimit â€™72 deri nÃ« detaje, tue ia prezentue 
publikut tÃ« vÃ«rtetÃ«n dhe tue e ballafaque e familiarizue publikun me 
rrjedhat, kontekstin dhe vendimet qÃ« janÃ« marr. Mandej, duhet parapri 
njÃ« hulumtim i thellÃ« e i gjanÃ« i pÃ«rdorimit tÃ« shqipes nÃ« jetÃ«n e 
pÃ«rditshme, tue e matÃ« Realitetin GjuhÃ«sor tÃ« hapsinave shqiptare, 
sepse kÃ«to hapsina sot kanÃ« fillue me interaktue dhe me konvergjue dhe, 
vetÃ«m nÃ« fund duhet me dalÃ« me vendimet dhe propozimet eventuale pÃ«r 
ndryshime e updateâ€™ime tÃ« Standardit. A ka me u ndÃ«rrue krejt apo jo, 
kÃ«tÃ« duhet me e thanÃ« debati dhe analiza. Une jam pÃ«rkrahÃ«s dhe 
aplikues i ShkollÃ«s Deskriptiviste, si e thashÃ« ma nalt, e cila 
Standardin e emanon nga Jeta e PÃ«rditshme e Folun, e jo nga parashkrimi 
i rregullave dhe pÃ«rpjekja me i fut njerÃ«zit mandej nâ€™to. NÃ« Ã§do 
situatÃ«, atÃ« qÃ« une kisha me e propozue ashtÃ« me u njoftÃ« me situata 
gjuhÃ«sore tÃ« njerÃ«zve nÃ« pÃ«rditshmÃ«ni, dhe nga to me i emanue ato 
rregulla shkrimi e praktika qÃ« i themi Standard. Por nÃ«se kemi me e 
pasÃ« njÃ« Standard tÃ« rinegociuem dhe konsensual nesÃ«r, kjo sâ€™do me 
thanÃ« se dialektet duhet me u ndalue. Ato duhet me vazhdue me u 
kultivue, me u mÃ«sue nÃ« shkolla, e me u shkrue. Ky ashtÃ« gabimi fatal i

enveristave dhe stalinistave gjuhÃ«sorÃ« tÃ« vitit â€˜72. Ndoshta, ta
kishin 
lanÃ« GegÃ«nishten me u shkrue e botue, nuk e kishim pas kÃ«te
diskrapancÃ« 
mes gjuhÃ«s sÃ« shkrueme dhe tÃ« folun si sot nÃ« KosovÃ« dhe kudo ku 
GegÃ«nishtja ashtÃ« idioma natyrore.
Cilido debat ashtÃ« ma i mirÃ« se ky fatalitet me tÃ« cilin e ka 
mbÃ«shtjellÃ« kultura shqiptare njÃ« grusht rregullash tÃ« vendosuna nÃ« 
kulmin e diktaturÃ«s enveriane. Ky fatalitet i Standardit â€˜72 nuk i ban 
nder kÃ«saj kulture.

- Zgjedhja e gegÃ«rishtes si dialekt, duke pasur parasysh rÃ«ndÃ«sinÃ«  
thelbÃ«sore qÃ« ka gjuha nÃ« pÃ«rkufizimin e shqiptarisÃ« si identitet 
kombÃ«tar, a mund tÃ« pÃ«rkthehet si njÃ« prirje pÃ«r tâ€™u larguar nga 
Tirana? Si perceptohet sot Tirana nÃ« KosovÃ«, si Ã«shtÃ« zhvilluar gjatÃ«

viteve tÃ« fundit ky perceptim?

MK: Kjo e ka ndjek â€œJavÃ«nâ€ dhe mu personalisht: tuta nga largimi me 
TiranÃ«n. â€œJavaâ€ na largon e nuk na afron me TiranÃ«n. Sepse, po e
them, 
Standardi pÃ«r njÃ« kosovar ashtÃ« konotacion politik e jo gjuhÃ«sor. 
Standardi ashtÃ« perceptue dhe kuptue e prezentue si Kurani i XhamisÃ« 
Nacionaliste Shqiptare. MirÃ«po, nga perspektiva e â€œJavÃ«sâ€, ajo qÃ« 
njiÃ«mend na mban larg Tirane, si e provon edhe shkÃ«mbimi kulturor i 
njÃ«anshÃ«m TiranÃ«-PrishtinÃ«, ashtÃ« bash Standardi â€™72. AshtÃ« ky
Standard 
qÃ« na ka nda, na ka klasifikue, na mban larg. â€œJavaâ€ ashtÃ« rrafsh e 
kundÃ«rta: pÃ«rpjekje me u afrue. Me u njoftÃ«. Por jo sipas roleve 
linguale tÃ« ndame nÃ« kulmin e diktaturÃ«s enveriane, po simbas roleve
qÃ« 
kemi me i pasÃ« nÃ« njÃ« EuropÃ« tâ€™Bashkueme, si njerÃ«z tÃ« barabartÃ«
dhe me 
dinjitet, ku respekti pÃ«r dinjitetin njerÃ«zor asht njÃ« vlerÃ« e 
pakontestueshme dhe e sanksionueme me kushtetÃ«. Imagjinojeni dinjitetin 
e kosovarit mbrenda Standardit â€™72 (sic!).
KosovarÃ«t, nga ana tjetÃ«r, jo se nuk e hetojnÃ« hunin nÃ« synin e vet, 
por hidhÃ«nohen kur e hetojnÃ« nÃ« programet televizive shqiptare 
penetrimin e fjalÃ«ve tÃ« hueja italiane, sepse pastÃ«rtia e gjuhÃ«s pÃ«r
ta 
ashtÃ« ekstrapolim i pastÃ«rtisÃ« sÃ« territorit shqiptar. Gjuha e ka 
kuptimin e territorit pÃ«r kÃ«ta njerÃ«z, andaj Ã§do subversion i ndonjÃ« 
fjale ashtÃ« subversion me prapavijÃ« politike. KÃ«shtu, nuk e kam tÃ«
huej 
se kÃ«ta njerÃ«z qÃ« e luftojnÃ« dhe e dÃ«lirin territorin e shqipes sot
nga 
italishtja e gjuhÃ«t tjera, nesÃ«r sâ€™do e kishin dÃ«lirÃ« edh territorin

konkret nga ata qÃ« i flasin kÃ«to gjuhÃ«. Ky botÃ«kuptim ashtÃ« fund e
maje 
i determinuem me nacionalizÃ«m pÃ«rjashtues. AshtÃ« krejt anakronik, 
njÃ«soj siÃ§ ashtÃ« reagimi ndaj â€œJavÃ«sâ€ se na largon nga Tirana.
KÃ«ta 
nacionalista tÃ« gjuhÃ«s, vetÃ«m nuk e kanÃ« shqisÃ«n me e pa e pÃ«rjetue 
hapsinÃ«n kulturore shqiptare nÃ« tanÃ« diversitetin e saj. Kaq. Dhe me e 
pÃ«rjetue kÃ«tÃ« si pasuni e jo gjymti. Kaq. Ata e kanÃ« njÃ« keqkuptim 
fundamental se mendojnÃ« dhe janÃ« tÃ« bindun se njÃ« komunitet shqiptar 
krejtÃ«sisht i homogjenizuem me ToskÃ«nishte ashtÃ« i mundun. â€œJavaâ€ 
mendon se komunitete tÃ« homogjenizueme linguale nuk egzistojnÃ« nÃ« 
realitet. Se realitetet e shoqÃ«nive normale janÃ« gjithmonÃ« diverse. 
MirÃ«po, GegÃ«nishten e â€œJavÃ«sâ€ duhet kuptue edhe si njÃ« test
permanent 
tolerance pÃ«r kulturÃ«n shqiptare. Sa jemi na tolerantÃ« ndaj tÃ« 
Ndryshmes nÃ« mesin tonÃ«, tÃ« dÃ«lirun GegÃ«nishteje? Sa jemi koshientÃ«
se 
diversiteti ashtÃ« vlerÃ« europiane e jo gjamÃ« e fatkeqÃ«si shqiptare.

 - GjatÃ« viteve 2001-2002 nÃ« faqet  gazetÃ«s suaj Ã«shtÃ« zhvilluar njÃ«

polemikÃ« ku ka spikatur njÃ« guxim i theksuar intelektual nÃ« lidhje me 
identitetin kosovar, e cila Ã«shtÃ« pÃ«rmbledhur mÃ« pas nÃ« librin
â€œKush 
asht kosovari?â€.  Jeni pÃ«rballur kÃ«shtu me njÃ« temÃ« qÃ«
pÃ«gjithÃ«sisht 
mbetet tabÃ¹ pÃ«r qarqet shqipfolÃ«se. Si pÃ«rkufizohet identiteti
kosovar? 
Ku ndryshon ai nga Shqiptari i ShqipÃ«risÃ«?

MK: Sa po shkon koha e po bahem koshient se â€œJavaâ€ ka qenÃ« (pa e
pasÃ« 
aspak kÃ«te ambicie) testi i parÃ« europian pÃ«r kulturÃ«n dhe elitÃ«n 
kosovare. Kosova, elita e saj, pÃ«rkatÃ«sinÃ« e vet europiane nuk e ve nÃ«

dyshim aspak. Bile-bile, me i pyet ata, njashtu tÃ« pÃ«rhumbun me 
kompleks autoktonie, ata tÃ« dalin se janÃ« europianÃ«t e parÃ« tÃ« 
Gadishullit, sepse si mbasardhÃ«s tÃ« ilirÃ«ve, kjo gja vetkuptohet. PÃ«r 
elitÃ«n kosovare, Europa konceptohet si fenomen gjeografik, me rranjÃ« 
nâ€™katolicizÃ«m, dhe e formueme prej shteteve-kombe. E theksojnÃ« sidomos

kÃ«tÃ« shtete-kombe, sepse ju pÃ«lqen, prapÃ« tuj e minimizue faktin se po

kÃ«to shtete kombe kanÃ« tejkalue shumÃ§ka thelbÃ«sisht kombÃ«tare deri
sot, 
si monedhÃ«n, tregun, kufinin dhe po ecin drejt njÃ« supra(mbi)-shteti 
nacional. NdÃ«rkaq, â€œJavaâ€ flet pÃ«r njÃ« EuropÃ« tjetÃ«r, njÃ« tÃ«
tillÃ« qÃ« 
nuk gjenerohet nga autoktonia, katolicizmi apo nacionalizmi, po nga â€“ 
vlerat. PÃ«r mu personalisht Europa paraqet njÃ« Komunitet tÃ« Vlerave, si

e sanksionon edhe kushtetuta e pafat e Unionit Europian. NÃ«se kishim me 
arritÃ« me i interiorizue kÃ«to vlera europiane, si respektin pÃ«r 
dinjitetin njerÃ«zor, tÃ« drejtat e njeriut, diversitetin, tolerancÃ«n, 
shtetin ligjor, demokracinÃ«....Ã§ashtja e pÃ«rkatÃ«sisÃ« sonÃ« europiane
ma 
sâ€™kishte me qenÃ« Ã§ashtje. â€œJavaâ€ nga ana tjetÃ«r dÃ«shmon se
kultura 
shqiptare sot pÃ«r sot tregohet shumÃ« a(nti)-europiane. â€œJavaâ€ ashtÃ«

prova e a-europianizmit kosovar. Ã‡kado kemi nis nÃ« â€œJavaâ€, si
debatin 
pÃ«r GjuhÃ«n, botimin e GegÃ«nishtes, debatin pÃ«r Identitetin Kosovar si 
model supra-etnik identifikimi, debatin pÃ«r Identitetin Musliman tÃ« 
shqiptarÃ«ve, pÃ«r nevojÃ«n e Flamurit tÃ« ri tÃ« KosovÃ«s...krejt kÃ«to 
pyetje-teste dÃ«shmonin a-europianizmin e kosovarÃ«ve njashtu si e 
prezentuem EuropÃ«n kÃ«tu, si komunitet vlerash.
Prej numrit tÃ« parÃ«, me 1 Dhetor 2001, kemi nis debatin pÃ«r identitetin

qÃ« e quejtÃ«m â€œkosovarâ€, tÃ« bindun se me kÃ«tÃ« debat â€œJavaâ€
vetÃ«msa i 
bashkohet debatit qÃ« po zhvillohej prej vitesh nÃ« qendrat europiane me 
pyetjen: kush ashtÃ« europiani? PÃ«r ne nÃ« â€œJavaâ€, â€˜kosovarâ€™
ishte vetÃ«m 
fjalÃ« tjetÃ«r pÃ«r â€˜europianâ€™. Pra, njÃ« nocion qÃ« nuk gjenerohej 
etnikisht. Ky ishte debati i parÃ« mbi modelet supra-etnike tÃ« 
identifikimit qÃ« u ba nÃ« kulturÃ«n shqiptare. Ishin mbi 30 kontribues 
dhe vetÃ«m para njÃ« jave, nÃ« PrishtinÃ« u mbajt edhe njÃ« sympozium me 
shumÃ« panele e panelista, qÃ« i kushtohej Ã§ashtjeve tÃ« shumta tÃ« 
identitetit pÃ«rgjithÃ«sisht. Edhe debati pÃ«r â€˜kosovarinâ€™ po ashtu u 
keqkuptue dhe u kuailifikue si pÃ«rpjekje largimi nga Tirana e 
ShqipÃ«nia. Por, me debatue pÃ«r â€˜kosovarinâ€™ ne nÃ« â€œJavaâ€ e
kuptonim si 
me debatue pÃ«r â€œeuropianinâ€. PÃ«r mundÃ«sitÃ« e paraqitjes sÃ«
identiteteve 
supra-etnike nga proceset e integrimeve europiane dhe nga themelimi dhe 
puna e institucioneve europiane. Dallimi i â€œJavÃ«sâ€ dhe elitave 
shqiptare ashtÃ« se ato janÃ« tÃ« binduna se e dijnÃ« Ã§ka ashtÃ«
â€˜Europianiâ€™ 
dhe â€˜Europaâ€™, ndÃ«rkaq â€œJavaâ€ po mundohet me ju bashkue
pÃ«rpjekjeve tÃ« 
pÃ«rbashkÃ«ta nâ€™EuropÃ« me i sqarue e hulumtue kÃ«to koncepte, sepse
mendon 
se nuk janÃ« tÃ« kryeme e definitive.

- Ndryshe nga ShqipÃ«ria, ku pragmatizmi dhe nevoja pÃ«r kozmopolitizÃ«m 
si pasojÃ« e izolimit shumÃ«-vjeÃ§ar kanÃ« bÃ«rÃ« qÃ« kombÃ«tarizmi tÃ« 
braktiset ose tÃ« shndÃ«rrohet nÃ« njÃ« retorikÃ« irracionale periferike,
nÃ« 
KosovÃ« nuk duket se paraqitet e njÃ«jta situatÃ«. Si mund tÃ«
pÃ«rkufizohet 
nacionalizmi kosovar sot?  Ã‡â€™rol luan Tirana nÃ« trajtÃ«simin e tij?

MK: Kozmopolitizmin nuk e kisha pa si diÃ§ka qÃ« kishte me e randue 
elitÃ«n shqiptare. PÃ«rkundrazi, kisha me e pÃ«lqye shumÃ«, por mendoj se 
edhe nâ€™TiranÃ« edhe nâ€™PrishtinÃ« ende ideologjia determinuese mbetet 
nacionalizmi. Tirana, ajo e eksperimenteve proletare botÃ«nore e kohÃ«s 
sÃ« HoxhÃ«s, mendoj se vetÃ«m sot, nÃ« fillim tÃ« shekullit XXI,  e ka 
zbulue fuqinÃ« e nacionalizmit dhe e gjen tâ€™afÃ«rt. NdÃ«rkaq Prishtina,
ka 
qenÃ« e ka mbetÃ« e determinueme fatalisht me nacionalizÃ«m, dhe 
sinqerisht e ka tÃ« zorshme me e kuptue botÃ«n jashtÃ« kategorive dhe 
nocioneve nacionaliste. Nocionet si supra-etnia, multietnia, 
multikulturalizmi, multikonfesionalizmi, pÃ«r njÃ« nacionalist gjenuin 
kosovar janÃ« vetÃ«m njÃ« terminologji e tÃ« huejve qÃ« ata as nÃ« vendin
e 
vet sâ€™e respektojnÃ«, e donÃ« me na e shitÃ« neve. Nacionalistin
shqiptar 
e dikton me qÃ«ndrimin ndaj pÃ«rpjekjeve pÃ«r me e ndÃ«rtue shtetin e 
KosovÃ«s: nacionalisti edhe nâ€™PrishtinÃ« edhe nâ€™TiranÃ« shtetin e
nesÃ«rm 
tÃ« KosovÃ«s e kupton vetÃ«m si Shtet-Komb, dhe kurqysh tjetÃ«r. KÃ«te e 
artikulon ma sÃ« miri Ismail Kadare, â€˜babaâ€™ i kÃ«tyne elitave 
nacionaliste, nâ€™intervistÃ«n pÃ«r Voice Of America dhe gazetÃ«n e 
shqiptarÃ«ve tÃ« New Yorkut, â€œIllyriaâ€[5].  KosovÃ«n si njÃ« shtet 
qytetarÃ«sh e qÃ«llimesh politike, qÃ« i ka tâ€™ingranueme vlerat
europiane 
qÃ« pÃ«rmendÃ«m, pÃ«r ta mbetet vetÃ«m njÃ« abstrakcion.

- SÃ« fundmi keni marrÃ« Ã§mimin Press Freedom Award qÃ« Ã«shtÃ« pa dyshim

njÃ« vlerÃ«sim jo pak i rÃ«ndÃ«sishÃ«m. Si mendoni Ã§farÃ« i ka shtuar
gazeta 
Java sferÃ«s mediatike kosovare?

MK: AlternativÃ«n. MundÃ«sinÃ« tjetÃ«r. NjÃ« narracion ma shumÃ«, qÃ«
pasunon 
diversitetin e panoramÃ«s shqiptare. Sjell njÃ« shije debati e qytetÃ«nimi

europian nÃ« kÃ«te Makondo tÃ« nacionalizmit. Hiqeni â€œJavÃ«nâ€, dhe ju
e 
konstatoni se kultura shqiptare sâ€™ka problem ma. As me GjuhÃ«n, as me 
Identitetin, as me Flamurin, as me â€œKosovarinâ€, as me 
â€œEuropÃ«nâ€....AshtÃ« e lumnueme dhe e gÃ«zueme nÃ« nacionalizmin e
vet. 
â€œJavaâ€ ashtÃ« etalon tjetÃ«r kulturor. â€œJavaâ€ kisha pasÃ«
dÃ«shirÃ« me qenÃ« 
e me u kuptue si etaloni i parÃ« kulturor europian i KosovÃ«s.

---------------------------

[1] UnÃ« gjithmonÃ« e pandehi GegÃ«nishten GjuhÃ«, sepse Gjuha sâ€™ashtÃ«
gja 
tjetÃ«r pos dialekt me status e konsenzus shoqÃ«nor.

[2] â€œWhat is noteworthy in Albanian case is that dialect disappearance 
has apparently received official benediction; there appears to be a 
desire consciously to eradicate them rather then to leave their 
eventual demise to chance or historical vagaries. Not only have two 
veryinfluential linguists (Kostallari, Gjinari) evidencednegative 
attitudes toward dialects, but other Albanian intllectuals,as we have 
seen, have also urged the speedy elimination of dialects.â€ (Janet 
Byron, â€œSelection among alternates in language standardization: The 
case of Albanianâ€, The Hague: Mouton, 1976)

[3] â€œIntegration into a single â€˜linguistic commuityâ€™, which is a 
product of the political domination that is endlessly reproduced by 
institutions capable of imposing universal recognition of the dominant 
language, is the condition for the establishment of relations of 
linguistic domination.â€ (Pierre Bourdieu, â€œLanguage & Symbolic
Powerâ€, 
Harvard University Press, 1991:46)

[4] â€œThe rich diversity of human languages and dialects is a part of 
the human condition. To iron them out so that all languages would 
either be uniformly logical or identical in reference is not only a 
work od Sisyphus, but a monstrous goal unworthy of a humanistâ€ (Haugen, 
1971)

[5] Ismail Kadare: Prania e dy shteteve shqiptare nÃ« Ballkan do tÃ« jetÃ«

e mirÃ« pÃ«r vizionin e shqiptarÃ«ve
4 Posts in Topic:
=?ISO-8859-1?Q?P=CBR_NJ=CB_KOSOV=CB_EUROPIANE?=
Y. Mulakaj <mulakaj-gu
2007-08-03 18:54:54
Re: PËR NJË KOSOVË EUROPIANE
"Sam Albaniensson&qu
2007-08-04 01:38:09
=?ISO-8859-1?Q?P=EBr:_P=CBR_NJ=CB_KOSOV=CB_EUROPIANE?=
Y. Mulakaj <mulakaj-gu
2007-08-05 10:07:28
Re: PËR NJË KOSOVË EUROPIANE
"Sam Albaniensson&qu
2007-08-05 11:55:41
Post A Reply:
About - Advertising - Contact - Frequently Asked Questions - Privacy Policy - Terms of Use - Signup
tan13V112 Fri May 16 9:49:39 CDT 2008.