Bro-Leon eo va bro
Louis Elegoet : Da genta, atao 'm-eus bet eun tamm c'hoant da anouad
istor va farrez, va rannvro, abaoe pell 'zo, Breiz, istor Breiz.
=2E... Ouspenn e vezem poultret mad d'ober an dra-ze rag gweled a reem e
oa dedennet ar skolidi gand istor tost diouto, da skwer pa gomzem deuz
K=EArilien e Gwineventer, eur g=EAr deuz mare ar Romaned.
Abaoe pell 'zo ivez 'm-oa c'hoant gouzoud ha moien evedo d'ober istor
eur famill deuz ar re zimpla... Setu goude beza greet eun tamm
jenealogiez 'm-eus sonjet studial nemetken lignez va mamm peogwir o-
doa bevet e-pad pell er memez parrez.
Kemeret 'm-eus pevar anezo, da genta unan a oa bet peizant ha
marhadour lin, da lavared eo eur << julod >> ha na ouie ket skriva, eun
all kant vloaz war-lerh, bet ar m=EAr ha barner a beoh e-pad an Dispah
braz, eun digarez da weled e giz-se petra vedo bet an Dispah e parrez
Plouider, eur mare birvidig heman gand tud hag a oa dre vraz evid an
Dispah. (Nesen, skeudenn hengounel ag ur Vro-Leon roueour a zo faoz.
Broc)
Bro-Leon, hervezoh, a hell beza gwelet evel eur bersonelez orin 'touez
korniou all e Breiz.
Ya, kaoud a ra din. Pa'z on eet d'ar Skol-Veur e welen en-dro din, tud
a-oad ganin, lod o tont deuz a ziwar ar m=EAz, tud deuz k=EAr,
personeleziou tost pe dishenvel diouzin. Med e welen ivez reou all a
deue deuz Kerne, Bro-Vigoudenn, tro Kemper, Elliant, mignoned din ha
n'o-doa ket ar memez kom****tamant ha me, ha ne zonjent ket henvel.
Troet vedont d'en em ziskouez kalz muioh eged Leoniz. Unan bennag all
ivez, deuz kostez Treger, ha souezet e vezen memez o weled ar re-ze,
'doa ket aon koll maread amzer. Bez' e oa pemp pe c'hweh hag a
anavezen mad, 'm-oa darempredou mad ganto, hag int a-wechou c'hoarie
ping-foot eun devez a-bez. Me 'mije kavet di=EAz ober an dra-ze, se ne
ree ket parti deuz ma zevenadur.
Desket 'oa bet din : arabad koll amzer. An dra-ze a verke ahanon ha
traou all. Kelennet 'm-eus e Kastellin hag eno e oa dreist-oll
Kerneviz, ha Leoniz a oa ivez, hag e welen kemmou etrezo ha kemmou a-
bouez a wechou. An dra-ze a blije din, beza er-m=EAz deuz va horn-bro ha
gweled tud all.
Bet on bet ivez er Senegal evid ar hooperasion evel ma veze lavaret,
hag eno vedo maread tud deuz kostez Toloza, Bourdel. Ar pez a welen ar
muia eo e oent tud a gemere plijadur, paz atao o labourad, tug hag a
ouie beva. Ni, Leoniz, ne ouezom ket ober an dra-ze, male=FCruzamant.
Sonjal a ran an dra-ze abaoe pell 'zo. Aman, labourad, labourad,
arabad koll amzer, poania, kaoud poan war an douar. An dro-spered-se,
mod pe vod, a gendalh, 'gav din, da verka an dud.
Setu on deuet da zonjal : perag al Leoniz a zo e mod-se... ? Evid klask
respont d'ar goulenn-se, dioustu goude ar Juloded, on kroget da zastum
danvez evid ober al leor-man, << Istor Bro-Leon >>. Aliez a-walh e
klevan tud hag a lavar : << An dra-ze 'zo amzer dremenet ; laoskom an
dra-ze a-gostez ! >>. An dra-ze a zinifi ne ehanont jamez da denna
gounid deuz an amzer dremenet evid ren o buhez ha n'o-deus ket c'hoaz
en em rentet kont deuz an dra-ze. Aliez kenan e klevan se. Ouspenn ma
vije ranket komz deuz an dazond, e chomjent boud buan. Red eo klask ar
pella ma vez gellet.
Pal al leor-man neuze a zo bet klask gweled ha kompren penaoz a-hed ar
hantvejou eo deuet war-wel personelez Bro-Leon ?
Klasket 'm-eus diskouez an dra-ze ar muia m'am-eus gellet, en eur
ziskouez ivez ar hemmou entre ni aman, Leoniz ha Tregeriz, pe
Kerneviz. N'eo ket =EAz, med kaoud a ra din beva kavet abegou d'ar
hemmou-ze kenetrezom ? Dre vraz e sonjan ez eo ar relijion, ha pouez
ar relijion, eo 'deus greet al Leonad abaoe kantvejou ha kantvejou.
Med perag ar relijion 'deus kement-se a bouez e Bro-Leon ? Beleien a
oa ivez e Treger, ha tud ar rannvroiou-ze n'int ket bet levezonet
kement.
Se eo ar gudenn vrasa. Perag ? Kaoud a ra din eo bet kristennaet muioh
Leoniz eged ar re all. Marteze, abalamour d'ar poent ma'z eo deut ar
Vretoned da jom aman en Arvorig e oa muioh a veneh pe a veleien ganto,
hag a re-ze o-deus merket an dro-spered.
Ha niveruz e oa ar Vretoned euz an tu all o tond aman ?
Ya, diwar ar pez a heller gouzoud abalamour ez eus aman kalz muioh a
anoiou parreziou greet gand << Plou >> pe gand << Gwi >> eged n'ez eus el
lehiou all. An dra-ze zo fr=EAz1 : 43 % deuz an anoiou a zo greet gand
<< Plou >>. E Bro-Dreger n'eus ket 30%, e Kerne nebeutoh c'hoaz. Kalz
muioh eged e leh all ez eus ivez deuz anoiou-lehiou ma vez greet gand
<< Lan >>, ha se a zegas da benitiou diazezet gand meneh etre ar Pempved
kantved hag an Eihved kantved, hag a zo niverusoh aman eged er
rannvroiou all. Leor Albert Deshayes 'n-eus servichet din evid se rag
enna=F1 e kaver an oll anoiou-lehiou-ze. Kalz muioh o groaziou-hent a zo
bet savet aman er Grenn-Amzer eged e departamant Penn-Ar-Bed.
En Aochou-an-Arvor nag er Morbihan n'eus ket greet eul labour
talvouduz evel hini Yves-Pascal Castel evid renabli ar hroaziou,
siwaz. Med evid pez a zell departamant Penn-ar-Bed e heller lavared
80% deuz ar hroaziou savet er Grenn-Amzer a zo e Bro-Leon. Med ma oa
en em gavet muioh a Gelted deuz Breiz-Veur aman eo dre ma'z eo dabord
an tosta evito, hag aman o-doa kavet douar da lakaad da dalvezoud hag
en em gavent aman gand tud damhenvel2 outo.
Goude 1950 al lamm er vuhez vodern, daoust hag ez eo bet greet e Bro-
Leon gwelloh pe en eun doare orin e-ke=F1ver pez a zo bet greet e lehiou
all e Breiz, er Fra=F1s ?
Tuet on da zonjal eo bet krenvoh aman eged e leh all e Breiz, ha
c'hoaz muioh eged e Bro-Hall. Perag ?
=2E..... Med pa wel penaoz e lakont al laboriou-douar da vond war-raog e
teu da zonjal, ez int prest atao da lammad war an teeknikou modernna.
Labourerien int, tud urziet mad int, siriuz gand o labour, med marteze
n'int ket troet kement-se da brofita deuz ar vuhez.
Ha memez en deiz a hirio ?
Ya, kaoud ra din. Me a lavar an dra-ze diwar-benn Leoniz, med marteze
eo gwir evidon ivez. Me 'zo eul Leonad.
Tud 'zo c'hoaz hag en em zant deuz Bro-Leon. Souezet on pa welan
pegement a gevredigeziou o-deus ar ger << Leon >> en o anoiou, da skwer
<< Tro Bro-Leon >>, << Transl=E9onarde >>, << Lyc=E9e du L=E9on >>, <<
Jardi=
n du
L=E9on >>, ouspenn kant 'm-eus kontet.
Pegeid amzer dre vraz 'peus kemeret evid ober al leor-man ?
Dre vraz, eur bloavez hanter. Danvez 'm-boa dastumet abaoe pell 'zo,
prederiet 'm-oa diwar Bro-Leon abaoe pell ivez. Ar pez 'zo bet an
di=EAsa din eo lavared ar muia ma heller a draou gand an nebeuta, ar
gwella a heriou. Ne hallen ket skriva kement hag am-ije bet c'hoant,
'benn ar fin n'on ket diskontant, med nehet on bet er penn kenta. Mez
pez a gont eo rei tro da bep hini gouzoud traou 'zo diwar-benn e
istor. An dra-ze a blij din.
|
